טעויות
פֿאַרשפּרייטע מיטן, פֿאַרריכטעט
מיטאָס
די מערבֿ־וואַנט איז געווען אַ וואַנט פֿון דעם בנין פֿון בית המקדש.
ווירקלעכקייט
זי איז געווען אַ טייל פֿון דער שטיצנדיקער וואַנט פֿון דער פּלאַטפֿאָרמע.
הורדוס האָט פֿאַרגרעסערט דעם הר הבית מיט ריזיקע שטיצנדיקע ווענט. די מערבֿ־וואַנט איז אַ שטיק פֿון איינער פֿון זיי. דער היכל איז געשטאַנען אויף דער פּלאַטפֿאָרמע אויבן, אין אַ געוויסן ווײַטקייט.
מיטאָס
נאָר כּהנים האָבן געקענט אַרײַן אין דעם מקדש־קאָמפּלעקס.
ווירקלעכקייט
אַלע האָבן געקענט אַרײַן אין באַרג; ישׂראלים האָבן געשטאַנען אין דער עזרה.
משנה כּלים צײלט צען געגראַדירטע געביטן. ייִדן און נישט־ייִדן זענען אַרײַן אין הר הבית; מענער און פֿרויען אין עזרת נשים; ישׂראלים אין עזרת ישׂראל און אַפֿילו אין עזרת כּהנים פֿאַר זייערע קרבנות. נאָר דער היכל איז געווען בלויז פֿאַר כּהנים.
מיטאָס
יעדער קרבן אין בית המקדש איז געווען אַ בהמה.
ווירקלעכקייט
גרעניצן, אייל, ווײַן, וואַסער, קטורת און ביכּורים זענען אויך געווען קרבנות.
די מנחה איז געווען מעל און אייל; די נסכים ווײַן, און אויף סוכּות וואַסער; דער קטורת איז געווען מקטיר צוויי מאָל אַ טאָג; די ביכּורים זענען געבראַכט געוואָרן אין קערב.
מיטאָס
דער קרבן האָט פֿאַרביטן די תּשובה.
ווירקלעכקייט
קרבנות האָבן קיינמאָל נישט געווירקט אָן תּשובה.
די משנה זאָגט אַז יום כּיפּור מכפּר נאָר מיט תּשובה, און נישט אויף עבֿירות צווישן מענטש צו חבֿר ביז ער ווערט מפֿויס. אַ קרבן אשם האָט פֿריער געפֿאָדערט צוריקצוגעבן דעם געשעדיקטן.
מיטאָס
דער בית המקדש איז געווען בלויז פֿאַר ייִדן.
ווירקלעכקייט
זײַן חנוכּה און זײַן נבֿואה שליסן איין די פֿעלקער.
שלמה בעט דעם אויבערשטן צו הערן דעם פֿרעמדן וואָס בעט זיך צום הויז. ישׂעיהו רופֿט עס «אַ הויז פֿון תּפֿילה פֿאַר אַלע פֿעלקער». דער תּלמוד פֿאַרבינדט די זיבעציק פֿאַרן פֿון סוכּות מיט די זיבעציק אומות.
מיטאָס
די שול האָט פּשוט פֿאַרביטן דעם בית המקדש אין יעדער הינזיכט.
ווירקלעכקייט
די שול האָט אַ סך געטראָגן פֿאָרויס, און האָט ווײַטער געבעטן דעם בית המקדש צוריק.
דער תּלמוד רופֿט שולן «אַ מקדש מעט», און האַלט אַז לערנען די דינים פֿון קרבנות ווערט גערעכנט ווי מען וואָלט זיי מקריב געווען. די זעלבע תּפֿילה בעט, דרײַ מאָל אַ טאָג, אומצוקערן די עבודה.
מיטאָס
דער גענויער פּלאַן פֿון דעם דריטן בית המקדש איז אַלגעמיין אָנגענומען.
ווירקלעכקייט
עס איז נישט אַזוי.
דער חזון פֿון יחזקאל איז שווער און איז אין עטלעכע ערטער אַנדערש ווי מסכת מידות. דער רמב״ם זאָגט אַז דער צוקונפֿטיקער בנין «איז נישט באַשריבן און נישט מבואר»; רש״י גיט צו וועגן איין טערמין: «איך ווייס נישט וואָס דאָס איז».
מיטאָס
דער אָרון איז זיכער געווען אין בית שני.
ווירקלעכקייט
די רבנישע מסורה זאָגט אַז ער איז נישט געווען.
דער תּלמוד צײלט דעם אָרון צווישן פֿינף זאַכן וואָס האָבן געפֿעלט אין בית שני, און די משנה זאָגט אַז דער כּהן גדול האָט געלייגט דעם קטורת אויף אַ שטיין «נאָכדעם ווי דער אָרון איז אַוועקגענומען געוואָרן».
מיטאָס
טומאה מיינט זינדיק אָדער שמוציק.
ווירקלעכקייט
עס איז אַ ריטועלער סטאַטוס, נישט אַ מאָראַלישער.
עס קומט פֿון אַ בערירה מיט אַ מת, פֿון געבורט און פֿון אַנדערע געוויינטלעכע געשעענישן פֿון לעבן. באַגראָבן דעם מת, אַ גרויסע חסד, מאַכט אַ מענטשן טמא. עס האָט באַגרענעצט דעם אַרײַנגאַנג צו הייליקע געביטן, נישט דעם ווערט פֿון אַ מענטשן.
מיטאָס
ייִדישקייט וויל אַז אַלע זאָלן ווערן ייִדן.
ווירקלעכקייט
ייִדישקייט איז נישט קיין מיסיאָנערישע רעליגיע.
די נבֿיאים שטעלן זיך פֿאָר פֿעלקער וואָס האַלטן זייער אידענטיטעט בשעת זיי זוכן דעם אויבערשטן אין ירושלים. צפֿניה: «אים צו דינען מיט איין שכם». גירות איז מעגלעך און באַגריסט, נאָר נישט געזוכט.
מיטאָס
אַלע ייִדן הײַנט שטימען איבער ווי דער דריטער בית המקדש זאָל צוריקקומען.
ווירקלעכקייט
זיי שטימען נישט.
די טראַדיציאָנעלע תּפֿילה בעט עס אויסדריקלעך; פֿיל פּוסקים האַלטן אַז ער וועט געבויט ווערן פֿון מלך המשיח, בשעת רש״י רעדט פֿון אַ מקדש פֿון הימל; מאָדערנע באַוועגונגען זענען אַנדערש אין די תּפֿילות גופֿא.